కవితలు

మా బడి

మా బడి

గరిమెళ్ళ నాగేశ్వరరావు

భూమాతకో ప్రేమ ముద్దు

భూమాతకో ప్రేమ ముద్దు

డా।। చిట్యాల రవీందర్‌

వర్షానికి ప్రేమలేఖ

వర్షానికి ప్రేమలేఖ

వెంకటేష్‌ పువ్వాడ

నిరుద్యోగి

నిరుద్యోగి

యస్‌.సూర్యనారాయణ

తెలుగుదనానికి బాపు

తెలుగుదనానికి బాపు

ఆచార్య గంగిసెట్టి లక్ష్మీనారాయణ

న్యూమరిక్కులు

న్యూమరిక్కులు

రమణ యశస్వి

రంగ‌మ్మ రోడ్డున ప‌డింది

రంగ‌మ్మ రోడ్డున ప‌డింది

రోజంతా ఎండ గొడుగు కింద నడుస్తూ చేతివేళ్ల కొసల్లోంచి పత్తి పూలను పూయించి ముగ్గుబుట్ట తలను మట్టిబుట్టలా మార్చి చెరువంత చెమటోడ్చి దోసిలంత తిండిగింజలను తెచ్చేది రంగమ్మ పేరులోనే అమ్మ ఉన్నందుకేమో రంగమ్మ మమకారాన్ని రెండింతలు చూపేది కన్నవాళ్లని ప్రాణంపెట్టి పెంచింది కట్టుకున్నవాడికి ప్రాణం పోసి నిలిపింది.                   * * * పుట్టినప్పుడు ఆమె పేరు రంగి... పాలనురుగులా మెరిసిపోయేదట బుద్ధెరిగిన నాటి నుంచి అవ్వతోపాటు పొలం గట్లంట నడిచి కూలీగా పదోన్నతి పొందిందట పెళ్లిచేసుకొని అత్తగారింటికి వచ్చాక పొయ్యి దగ్గరే బతుకంతా తెల్లారి నల్లని మసిబొగ్గులా మారిందట అయితేనేం చల్లని తల్లి రంగమ్మ కడుపునిండా బిడ్డల్ని కన్నది కంటిపాపల్లా చూసుకొన్నది కొడుకుల్ని చదివించటం కోసం చేతులతో దుక్కిదున్నింది, బిడ్డల పెండ్లి కోసం కళ్లని నాగళ్లుగ చేసుకొన్నది రంగమ్మ, కన్నీటి విత్తనాలు పంటల్ని పండించాయో లేదో తెలీదు కానీ కొడుకుల బతుకుల్లో ఉద్యోగాల పూలను మాత్రం పూయించాయి ఆ పూలను బొకేలుగా మార్చి వారంతా పట్నానికి ఎగిరిపోయారు ఇప్పుడు... ఆకాశమంత చెట్టుకింద భూదేవంత అరుగు మీద గడ్డిగుడిసె సూరునీడలో రంగమ్మ ఒంటరి... పల్లెపాటలు చదివినందుకో  రైతు జీవితం అర్థం చేసుకున్నందుకో  మొదట్నుంచీ గుండెను మాత్రం నమ్ముకుంది అందుకే- గుండెను బద్దలు చేయటం కొడుకులకు సులువైంది            * * * బిడ్డల తర్వాత బిడ్డలాగా పొలాన్ని నీళ్లతో తలంటుపోసింది విత్తనాలతో అలంకరించింది. వరినాట్లతో రంగులు పూసింది. పొలానికి కూడా కొడుకుల లక్షణాలు వచ్చాయేమో, విరగ కాసిన వరిచేను కాస్తా ఒక్కనాటి గాలివానతో గింజలన్ని నేలపై రాల్చేసింది అప్పుడు కండ్లలో వత్తులేసుకుని కాపాడుకున్న కొడుకులు మోసం చేశారు. ఇప్పుడు... కంటిమీద కునుకు వెయ్యకుండా కాయకష్టం చేసిన పంట దగాచేసింది మొండి రంగమ్మ బండబారిపోయింది జగమొండి రంగమ్మ జల్లెడలా గాయపడింది దిక్కుతోచక తన దిక్కుచూసేవారు లేక దిక్కుల్ని వెతుకుతూ దిక్కుకో కన్నీటి సందేశాన్ని పంపుతూ అందరికి అన్నం పెట్టిన రంగమ్మ ఆకలితో రోడ్డునపడింది రోడ్డుకే బలైంది రంగమ్మ రోడ్డులో కలిసిపోయింది.                  * * * ఆ రంగమ్మ మనలో ఎవరి అమ్మైనా కావొచ్చు కొన్నాళ్ల తర్వాత మనమే కావొచ్చు...
రైలు జారిపోతోంది

రైలు జారిపోతోంది

రైలు జారిపోతోంది చెట్టును దాటి గట్టును దాటి ఊరును మనుషుల మమతలు దాటి రాత్రిని గడిపి పగలును జరిపి నిశ్శబ్దంగానో అరుచుకుంటూనో గుహలలోనో గురుతులతోనో గమ్యం చేరగా ప్రయాణీకుల పయనాల దిశగా రైలు పారిపోతోంది, జారిపోతోంది తలపుల తలుపులు తెరచుకుంటూ బాల్యపు చేష్టలు దాటుకుంటూ జీవనం సాగిపోతోంది అమాయకంగానో అల్లరి చేస్తూనో నేస్తాల, గురువుల గురుతుల నంజుకుంటూ తోడబుట్టినవారి జాడల నడచుకుంటూ పెరగాలన్న ఆకాంక్షతో పరుగులు పెడుతూ జీవనం సాగిపోతోంది జ్ఞాపకాల పొరల నెమరువేస్తూ ఉపాధియత్నాల ఉసూరుల దాటుకుంటూ ఉద్యోగాల వేటలో ధాటిగా అదాటున చేరిన తొలిరోజు జ్ఞాపకాల అరల తలుపుల్లో పదిలంగానే ఉంది ఉత్తేజాల ఉద్వేగాల ఉద్రేకాల ఉల్లాసాల ఉనికిని చాటుకుంటూ సాగిన యవ్వనాల తొలిదినాలు తలపు తీయగానే ఉన్నాయి ఆలోచనల్లో జారిపోతూ నిశ్శబ్దంగానో ఆవేశాల్లో వాలిపోతూ అరుచుకుంటూనో సాగిపోతున్న నేటి దినాలు తట్టుకుంటూ నెట్టుకుంటూ జీవనం సాగిపోతోంది ప్రయాణీకుల పలకరింపులతో పయనాల్లో ప్రతీ స్టేషన్‌లో ఆగుకుంటూ జోగుకుంటూ దిశ మార్చుకుంటూ దృష్టి మరల్చుకుంటూ రైలు జారిపోతోంది జీవనం సాగిపోతోంది గమ్యానికి చేరాలంటూ... ఆగమనంలో ఆలస్యం కావచ్చు కాని ఆ ‘గమనానికి’ అలసట లేదంటూ జీవనం సాగిపోతోంది రైలు జారిపోతోంది.
క‌న్నీటి క‌డ‌లి

క‌న్నీటి క‌డ‌లి

రవి గాంచని రవి కిరణాలం ఉషస్సు కానలేని ఉషోదయపు కిరణాలం నడి సంద్రపు అంచులలో కానరాని కెరటాలం కదలిపోయే కాలంలో తీరం చేరని కెరటాలం అలుపెరుగక అలసిపోయిన చీకటి పయనం కనికరం లేక కన్నతల్లి ఒడి చేరక  ప్రేమానురాగాలకు దూరమైన నిశీధి వలయం నాన్నలో ఉప్పొంగే తపన కొంతైనా మిగలని నిరాశ నిలయం ఆకలితో అలమటించి దిక్కులే పిక్కటిల్లె ఆర్తితో ఎదురుచూస్తే ఆప్తుడే కానరాడాయె బాధతో కుమిలిపోయి జాడతెలియని ఎడారి అగుపించె దప్పికతో సొలసిపోయి కన్నీటి కడలిపొంగె చిన్నారి చిరునవ్వు చీకటై మిగిలిపోయె చిరిగిపోయిన చితికిన చిన్నారి బతుకులు కరిగిపోయి కాంతులిడలేని మనుగడ లేని వెతలు పరుగెత్తే ప్రతిపయనం పారేసిన విస్తరేనా విలపించే ప్రతి కన్నీరూ కానరాని సంద్రమేనా ఏతీరూ లేని ఈ పసిహృదయం చూసి ఏతెంచే ప్రతిజనసంద్రపు హృదయం ద్రవించలేదా ఈ హృదయపు వీణమోగలేక కరడు కట్టిందా మానవతకు మనుగడ లేక మాసిపోయిందా కునుకు లేక రాతిరే తెల్లబోయిందా జాడలేక రవి కిరణం నిదురబోయిందా నిలువలేక జాబిలమ్మ మోము చిన్నబోయిందా ఈ కన్నీటి కడలి దాహం తీరేనా ఈ సంద్రపు ఆకలి ప్రళయం ఆగేనా ఈ కన్నీటి కడలి దాహం తీరేనా ఈ సంద్రపు ఆకలి ప్రళయం ఆగేనా జాలిగా జాబిలమ్మ దరి చేరేనా, మోముతో పుడమికొమ్మ తలవంచేనా తడి ఆరని కన్నీరే నీ తల్లిగ మారేనా,  లాలితో పిల్లగాలి నీ ఊసే వినెనమ్మ అమ్మా... ఆకలి... అని భోరు భోరున విలపిస్తుంటే కఠిన నేలకున్న కనికరం ప్రాణమున్న మనిషికి లేదా? ఈ ఘోషకు బదులేది, ఈ ఆర్తిని కనలేరా,  ఈ చిన్నారుల చరితం కన్నీటి కడలేనా ఉదయించే ఉషోదయం, నడిపించే నవోదయం పరిమళాల సుమకుసుమాలు విరబూయాలి మమతానురాగాల సుమ కాంతులు విరజిల్లాలి ఈ చీకటి చీల్చుకొని తెల్లవారేనా జనసంద్రపు మనోనేత్రం తెరిచేనా, మానవత్వం పెల్లుబికేనా చితికిన చిదిమేసిన సమిధలైన చిన్ని బతుకులు కావవి నిశీధి రాత్రిలో ఘోరకలిలో కాలిపోయే చిన్ని బతుకులు కావవి బతుకు జాడచూపి చేయూతనిద్దాం మానవత్వం మాసిపోలేదని నిరూపిద్దాం చేయిచేయి కలుపుదాం మనసున్న మనుషులుగా అడుగు ముందుకేద్దాం
వర్షానికి ప్రేమలేఖ

వర్షానికి ప్రేమలేఖ

ఒక ఉష్ణ ధామ హృదయం  ఊసులు బాసలు ఉడుకుతున్న సాయంవేళ దేహమంతా పగుళ్లు ఉచ్వాశ నిశ్వాసాల నిండా వియోగ గీతం పశ్చిమ మలయమారుత వింజామరల హాయి లాలనలో లోలనమై ఊగుతున్న క్షణాన ఒక కణాన సంధ్యతో సంధి కుదిరింది కుదరక ఏం చేస్తుంది  ఇద్దరి రందీ ఒకటే మరి! అల గడ్డిపోచల మెత్తపై వొళ్ళు వాల్చి కళ్ళు కాయలు కాచేలా చూస్తున్నా మబ్బుల పందిరికేసి మరో ఉదయం కోసం కాదు వాన కోసం నా చినుకుల చిన్నదాని కోసం అవును నీ కోసమే చూస్తున్నా నువ్వు తెచ్చే మట్టి పరిమళాల శ్వాస కోసం నేలకి సాగిలపడి యవ్వన వసంత ఉద్రేకంతో ఎదురు చూస్తున్నా నా పాటకీ, మాటకీ సాకీ నువ్వే సఖీ! ఓసారి వచ్చిపో చెలీ! నీకోసమే చూస్తున్నా ఇంద్రధనుస్సు అంచు నీలిచీరలో వడబోసిన అందాలన్నీ కుండపోత వలకపోతలో వనాల జలకాలాటలలో తడిసిన చెట్టు ముంగురుల స్పర్శ కోసమే ఈ విరహ వేదన నువ్వొస్తావని కృష్ణానది ఒడ్డున గవ్వల మువ్వల్ని కువ్వలుగా కానుక చేసి ఇవ్వాలని ఓసారి వచ్చిపో చెలీ! నీకోసమే చూస్తున్నా మెరుపుల విరుపుల ఫెళఫెళల అందెల సప్పుడై నువ్వొస్తే ఎండిన నాగేటి సాల్లన్నీ పచ్చల హారాలై పుడమి మెడలోకి అలంకారమైతే చూడాలని ఉంది నువ్వొస్తావని పంట కాలువ మలుపులో మధ్య రాత్రిలో మిణుగురులకి దూరంగా చలిమంటేసుకు కూర్చున్నా ఓసారి వచ్చిపో చెలీ! నీకోసమే చూస్తున్నా గాలిమామ ఈలల మేళ తాళాలతో నువ్వొస్తే కిలకిలమని పిచ్చుకలు పచ్చిక పైకి దూకి రెక్కల్ని రెపరెపలాడిస్తే చూడాలనివుంది చిత్రం! నువ్వొస్తావని మా గిజిగాడి ఎండు తీగల వెండి ప్యాలెస్‌ పైకెక్కి ఎదురుచూస్తున్నా ఓసారి వచ్చిపో చెలీ! నీ జడి లేక నేలగర్భం మండుతోంది నీ మడి లేక నాన్న ఎండుతున్న పంటకు కాటికాపరై దిగాలై పోతున్నాడు నీ తడి లేక వాగులు, వంకలు నదీ ప్రవాహ దారులు ఇసుక ఎడారులై ఒట్టి పోతున్నాయి మా చిన్నోళ్లు చేసిన కాగితం పడవలు నేలపై దోగాడుతున్నాయి నువ్వు రాక మనిషి మాయమైపోతున్నాడు నువ్వు లేక నేను వలస పక్షి నై బాట లేని బాటసారినై ఎక్కడికిపోతున్నానో ఎటుపోతున్నానో తెలియడం లేదు ఓసారి వచ్చిపో చెలీ! వేకువలో తెల్ల చీరతో వస్తావో! సాయం సంధ్యలో  ఎర్ర చీరలో వస్తావో నీ ఇష్టం ఒక్కసారి అంబరం వదలి రావే! నేల సంబరం చూసి పోవే! నీకోసమే చూస్తున్నా! ఓసారి వచ్చిపో చెలీ! ఓసారి వచ్చిపో చెలీ!
భూమాతకో ప్రేమ ముద్దు

భూమాతకో ప్రేమ ముద్దు

మట్టిలో ఆశగా పెట్టిన విత్తనం చైతన్యాన్ని ప్రాభవించుకొని మృదువుగా నర్మగర్భంగా మొలకెత్తే దశ.. ఎంత అద్భుత దృశ్యం ఉర్వి తన ఉపరితల నివాసిత మానవాళికిచ్చే వంశపారంపర్య సందేశం తాను జీవించి, జీవింపజేసే దిశగా ఒక బీజం మొక్కగా రూపాంతరం చెందడమూ ప్రకృతి సౌందర్యానికి ఓ అమోఘ దృష్టాంతం తేమ, వేడి, పోషకాలు, వెలుతురు..అన్నీ పుణికిపుచ్చుకోవడం సహజ లక్షణం విత్తనం నుంచి చిన్న వేరు ఆవిర్భవించి మొలక కొమ్మయై పైకి ఎదగడం కిరణజన్య సంయోగక్రియతో మళ్ళీ అంకురోత్పత్తి.. ప్రకృతి వలయం పచ్చదనాన్ని పొందడం, పత్రాలుగా, పువ్వులుగా, ఫలాలుగా సంభోజనాన్ని అందించడం ఇది వాస్తవిక దైవిక ప్రకృతి కానీ, కొంతమంది మనుషుల ఆలోచనల భూతాలు వికృతంగా ప్రకృతిపై ఆకృత్యం చేస్తూ వృక్ష దేహాల్ని గాయపరుస్తుంటే ప్రకృతి పత్రహరితాన్ని చిదిమేస్తుంటే పెక్కు పరిశ్రమల కాలుష్య ఉద్గారాల్ని వెడలిస్తున్నా, పర్యావరణం మనిషి రక్షణకై తన శాయశక్తులా దోహదపడుతోంది ఉద్గారాలనీ, వ్యర్థాలనీ సహిస్తూ.. నిండైన ప్రేమను ప్రపంచానికి పంచే విశిష్ట అమ్మ.. అటువంటి భూమాతకో ప్రేమ ముద్దు
తెలుగు వెలుగు కావాలి

తెలుగు వెలుగు కావాలి

ఏంటీ? ‘ఖ’కి నూకచెల్లిందని ‘క’తో సరిపెడతానంటావా? ‘ఖ’రమును ‘క’రముగా తలచి కళ్లకద్దుకుంటావా? ‘కూ’నిరాగాన్ని ‘ఖూ’ని రాగంగా ఆలపిస్తావా? ఓహో! ‘ఝ’ అసలే మాయమైందా? గిరుల మధ్య ఉరికే సొగసు ‘ఝ’రులు సామాన్య ‘జ’లాలెలా అవుతాయి? తుమ్మెదల ‘ఝుం’కారాన్ని ‘జా’వ కారుస్తావేం? ఆబ్బో! ‘ఠ’ కష్టమట! చిన్నప్పటి నుంచీ నేర్చిన పా‘ఠా’లు ‘ట’పా కట్టేసినట్టేనా? పీ‘ఠా’న్నీ- పీ‘ట’నీ ఒకటిగా ముడేద్దామా? ఇంతకీ రా‘ధ’తో ఎప్పుడూ ట్యాంకుబండేనా? అక్కడ త‘థా’గతుణ్నెప్పుడైనా తలిచావా? అవునూ! నేను ‘రాధ’ అనమంటే నీకు ‘క్రోదం’ ఎందుకు? అవున్లే! ‘రాద’ అని పిలిస్తే నీకేం ‘బాద’ ఆవిడగ్గానీ? ఏంటి? బోడి అ‘ణా’ ఎవడిక్కావాలా? నీ రక్తికి- ఒక ఓ‘ణీ’లో జా‘ణ’ తోడుకావాలేం? నీ భక్తికి- ఒక గ‘ణ’పతిని వేడుకోవాలేం? మీ నాయ‘ణ’ పేరుని నారాయ‘న’ అనేట్టున్నావు అద్సరే! ‘ళ’ ఏం చేసింది? అంత మంగ‘ళ’కరంగా ఉంటే? ‘కళ్ళన్నా’, ‘కల్లన్నా’ నీకు తేడావొద్దా? మింగేయ్‌! అమంగ‘లా’న్ని తిమింగలంగా! ష్‌! ఆగక్కడ! ఆఅమ్మాయ్‌ తన పేరేదో చెప్తోంది! ‘‘నా పేరు ‘షా’న్టి కాదు... షైలజ!’’ శభాష్‌ తల్లీ! నాకు ‘షై’గా ఉంది నీ భాషతో! ‘ష’నివారం తలకి ‘శాం’పూ వేసుకోవాలి - వెళ్ళొస్తా! ఇంతకీ నా సణుగుడేమిటి అంటావా? చిత్తం! రాసేదేదో ‘హా’యిహాయిగా రాసుకుందామంటున్నా! అక్షరాన్ని దీక్షగా సాక్షాత్కరింపజేద్దామంటున్నా! చెప్పింది తప్పైతే ‘క్ష’మించండి. ఓహో! బండి‘ఱ’ని చెఱవిడిపిస్తావేం? ‘చెఱకు’ తీపినీ గజ్జెల గు‘ఱ్ఱా’న్నీ ఎలా వదలబుద్ధైంది? నీ ‘స్పోకెన్‌’ తెలుగులో నేను ‘పోక్‌’ చెయ్యన్‌ గానీ- రాతలో ‘తెలుగు వెలుగు’ కావాలి తమ్ముడూ! ‘తెలుగు వెలుగై’ ప్రకాశించాలి చెల్లీ!
మా బడి

మా బడి

ఇన్నాళ్ల తరువాత మళ్లీ బడిని చూస్తూ... మురిసిపోయిన నా మనసు యూనిఫాం తొడుక్కుంది. బడిముందిలా నిలబడి కాలం కళ్లలోకి తొంగిచూస్తూ... గతాన్ని నోటు పుస్తకంలోని పేజీల్లా వెనక్కి తిప్పుకున్నాను... మదిని మడతపెట్టి... కాగితపు రాకెట్‌లా మార్చి గురిచూసి బడిగోడల మధ్యకి విసురుకున్నాను. నాకు తెలీకుండానే బడికి... గుండెల్లో కట్టుకున్నట్టున్నానొక బంగారు గుడిని. గర్భగుడిలో ఘడియకో రూపాన్ని మార్చే మూలవిరాట్టులా... హృదిలో కదులుతోన్న గురుదేవుళ్లు. స్తుతించడం మొదలుపెడితే... అయిపోతుంది అష్టోత్తరం. చేతులెత్తి నమస్కరించినందుకే... చక్కని జీవితాన్ని ప్రసాదించిన దేవాలయం ఇది. బడి, నా బాల్యానికి గుర్తుగా మిగిలిన మినీ తాజ్‌మహలే! ఆటపాటలలో మునిగి తేలినప్పుడు అంతగా అర్థమవలేదు గానీ ఆటుపోట్లనెదుర్కొనేందుకు రాటుదేల్చిన బాట ఇదే. కలసిమెలసి తిరిగినప్పుడు అనుకోలేదు గానీ... సహజీవనాన్ని నేర్పిన సహజ జీవన వనం ఇది. ఈ నల్లబల్ల సాక్షాత్తూ... సారవంతమైన చదువుల పంట పండించిన నల్లరేగడి నేలే! ఇక్కడ నాటిన విత్తనాలే కద ఇప్పటికీ... గుండె లోతుల్లో వటవృక్షాలై శాఖోపశాఖలుగా విస్తరిస్తోన్నది. ఈ బడిగోడల మధ్యన మరోసారి కూర్చొని... మౌనంగా గతాన్ని పాఠంలా మళ్లీమళ్లీ చదువుకుంటాను... తప్పులని దిద్దుకుని... తలెత్తుకు మనిషిలా... మళ్లీ... నడక మొదలుపెడతాను! మిమ్మల్ని మీరు మార్చుకోవాలని అనుకుంటే... మిత్రులారా... ఒక్కసారి మీ బడికి వెళ్లిరండి.
గమ్యాన్ని చేరాలి

గమ్యాన్ని చేరాలి

చెప్పలేని బాధ, చూడలేని వ్యథ ఎదంతా ఒకటే రొద  నా గమ్యాన్ని చీకటి మింగేసింది నిరుత్సాహం నరనరాన్నీ వణికిస్తోంది ఆకాశంలోకి పక్షములతో ఎగరాలనుకున్న మనసు నేల మీదే ఆగిపోయింది నాలుగు గోడల మధ్య నలిగిపోయింది చాలా అలసిపోయింది చీకటిని చీల్చే వెలుగు కోసం వేవేల నయనాలతో ఎదురు చూస్తోంది చీకటి పొరలతో కప్పబడిన నా గమ్యాన్ని ఇంకా  వెతుకుతూనే ఉంది నిస్సత్తువ నిందించిన, సంకెళ్ళతో బంధించిన ఇంకా వెతుకుతూనే ఉంది చీకటి కోరల్లో చిక్కుకున్న నా గమ్యం కోసం లోలోపల కుమిలిపోతున్నది గాని ఆగిపోవట్లేదు అదిరి పడింది, బెదిరి పడింది, చెదరి పడింది చాలా సార్లు పడుతూ లేస్తూనే ఉంది. చీకటిని ఛేదించి, వెలుగుని సాధించి, గమ్యాన్ని హత్తుకోవాలని కెరటాల లాగే  పడినా లేస్తూనే ఉంది మనస్సు. 
    1234....................................................57
  • Next